De kalfjes zijn geboren uit twee oudere wisentenkoeien en een jongere koe geboren in 2021, die dit jaar haar eerste kalf heeft gekregen. De drie kalfjes zijn kort op elkaar geboren, binnen een periode van ongeveer 2 weken.

Voor de komst van de wolf waren we gewend dat de drachtige wisentenkoeien zich een periode afzonderde van de kudde om van hun kalfje te bevallen. Na de komst van de wolf zien we dit veranderen: ter bescherming van hun kalf, werden deze steeds vaker in of dicht in de buurt van de kudde geboren. Dit jaar zagen we echter voor het eerst in jaren dat twee kalfjes los van de veiligheid van de kudde, verstopt in het bos zijn geboren. Het laatste kalfje, die van de leidkoe, is naar alle waarschijnlijkheid wél in de buurt van de kudde geboren, omdat deze vrijwel meteen in de kudde werd gezien.

In totaal lopen er nu 15 wisenten op de Veluwe. De kudde bestaat uit de dominante stier uit Natuurpark Lelystad en een relatief jonge stier uit het Poolse Psychna, die eind vorige winter ter bloedverversing aan de kudde is toegevoegd. Daarnaast zijn er nog de twee oudere koeien, hun twee dochters uit 2021, drie jonge stieren, drie jonge koeien én de nieuwgeboren kalfjes van dit jaar.

Bezoek de wisenten
Stichting Wisenten op de Veluwe organiseert excursies onder begeleiding van een ervaren gids. Wilt u het nieuwe kalf graag eens in het echt bewonderen? Meldt u zich dan aan voor een excursie via de website www.wisentopdeveluwe.nl/reserveren.

Dit jaar zijn er in totaal al drie wisentenkalfjes geboren. Naar verwachting komt daar dit jaar nog één kalfje bij. Het project loopt inmiddels negen jaar en de kudde telt nu in totaal 12 dieren, na de introductie van de Poolse stier in april. 

Grote grazers die sinds jaar en dag in hetzelfde gebied lopen, ontwikkelen gebiedskennis: de dieren weten exact waar ze kunnen eten, drinken, schuilen en rusten. De sociale hechting binnen een groep wisenten die meerdere in het gebied geboren generaties telt, is dan ook enorm groot. Dit is een zeer belangrijke kwaliteit voor de vorming en het behoud van een evenwichtige, rustige kudde.

BEZOEK DE KUDDE
Stichting Wisenten op de Veluwe organiseert excursies onder begeleiding van een ervaren gids. Wilt u het nieuwe kalf graag eens in het echt bewonderen? Meldt u zich dan aan voor een excursie via het tabje 'reserveren' op deze website 

Foto's: Paul Milo

Vermoedelijk zijn ook twee jonge koeien, die op de Veluwe geboren zijn, drachtig, waardoor mogelijk nog één of twee kalfjes bijkomen. Dit zou een prachtige primeur zijn voor het project, dat inmiddels negen jaar loopt.

Sinds de komst van de wolf heeft de wisent op de Veluwe zich aangepast aan zijn aanwezigheid. Waar we vroeger altijd zagen dat een koe zich een paar dagen afzonderde om te kalveren, blijft de kudde nu in de buurt. Moeder en kalf lopen al snel na de geboorte veilig mee in de kudde.

Bezoek de kudde
Stichting Wisenten op de Veluwe organiseert excursies onder begeleiding van een ervaren gids. Wilt u de nieuwe kalveren en de Poolse stier graag eens in het echt bekijken? Meld je dan aan voor een excursie via het tabje reserveren op de website.

Na een lange reis vanuit het natuurreservaat Pszczyna in Zuid-Polen kwamen drie nieuwe wisentenstieren op 15 april aan in het Brabantse natuurgebied de Maashorst. De dieren werden opgevangen in de vangkraal waar ze, onder toeziend oog van de kuddebeheerder en dierenarts, in alle rust konden bijkomen van de reis. Op 24 april werden twee stieren losgelaten in de vangwei, waar de wisenten hen nieuwsgierig verwelkomden. Voor één van de Poolse stieren stond nog een korte reis naar de Veluwe op de planning.

Na enkele dagen wennen op de Veluwe, werd de stier samen met de kudde losgelaten, om mee op verkenning te gaan door zijn nieuwe leefgebied.

Wisenten in Nederland
De wisent of ‘Europese bizon’ is het grootste landzoogdier van Europa. In 1975 arriveerden de eerste wisenten in Natuurpark Lelystad. Vanuit daar zijn in de loop der jaren diverse herintroductieprojecten in Nederland én Europa van wisenten voorzien. Sinds 2007 vindt de wisent een thuis in de Nederlandse natuur. Achttien jaar geleden werden de eerste drie wisenten uit Polen uitgezet in het Kraansvlak, gelegen in Nationaal Park Zuid-Kennemerland. FREE Nature werkt sinds 2016 met wisenten. Dat jaar werden de eerste wisenten vrijgelaten op de Veluwe.

Bedreigde diersoort
De nieuwe Poolse stieren zijn afkomstig uit Pszczyna, waar al sinds 1865 een kleine kudde wisenten leeft. De wisent (Bison bonasus) staat nog altijd als bedreigde diersoort op de Rode Lijst van de IUCN. De soort telt een wereldwijde populatie van bijna 9000 dieren, waarvan bijna 7000 dieren in het wilde kuddes leven. Hoewel de populatie de afgelopen jaren zeer sterk in aantal is gestegen, is de toekomst van de soort nog altijd niet gewaarborgd.

De Staatsbosbeheer, Stichting Wisent op de Veluwe en FREE Nature zetten zich samen in voor het behoud van de wisent als soort. Genetisch beheer is daar een zeer belangrijk onderdeel van. De wisent heeft een smalle genetische basis, waardoor de uitwisseling van dieren zeer belangrijk is, om zo de genenpopulatie zo gezond mogelijk te houden. De kudde wisenten op de Veluwe telt nu in totaal 9 dieren en er zijn 2 á 4 kalveren op komst. Een mooie primeur voor het project, is dat mogelijk dit jaar de op de Veluwe geboren wisentkoeien voor eerst zélf een kalf krijgen. Juist om deze reden is de komst van de nieuwe stier van belang, zodat de stieren samen met de koeien genetische keuze hebben tijdens de bronstperiode.

Foto: Free Nature 

Vind je het leuk om op zoek te gaan naar de Veluwse kudde en ondertussen de genieten van de mooie Veluwse natuur?
Ga naar www.wisentopdeveluwe.nl/reserveren en boek een begeleide excursie.. Een aanrader!

De excursies voorjaar 2025 staan nu online, zie tabje reserveren

Vind je het leuk om op zoek te gaan naar de Veluwse kudde en ondertussen de genieten van de mooie Veluwse natuur?
Ga naar www.wisentopdeveluwe.nl/reserveren en boek een begeleide excursie.. Een aanrader!

De excursies voorjaar 2025 staan nu online, zie tabje reserveren

Vind je het leuk om op zoek te gaan naar de Veluwse kudde en ondertussen de genieten van de mooie Veluwse natuur?
Ga naar www.wisentopdeveluwe.nl/reserveren en boek een begeleide excursie.. Een aanrader!

De excursies voorjaar 2025 staan nu online, zie tabje reserveren

Excursies
Stichting Wisent op de Veluwe organiseert excursies onder begeleiding van een ervaren gids. "Een excursie is een echte wildbelevenis. Deze imposante dieren zijn alleen te bezoeken met begeleide excursies. Het is een safari op de Veluwe door uitzonderlijk mooie natuur. Tijdens deze excursies gaat de groep met een gids op zoek naar de kudde. Vrijwel zeker zie je ook ander wild," aldus voorzitter Jan Wolleswinkel.

Leefgebied
Staatsbosbeheer is verantwoordelijk voor dit 400 hectare grote gebied dat afgesloten is voor het publiek. Het is één van de oudste gebieden van Staatsbosbeheer. Er is bos, heidevelden en een echte zandverstuiving, de grootste van West-Europa. Een deel van dit gebied is het leefgebied van de wisenten.
Robuuste Veluwe
De wisenten helpen de Veluwe gevarieerder en robuuster te maken door meer ruimte te geven aan de natuur en haar natuurlijke processen. De wisent is een grote grazer die door zijn specifieke eetgedrag voor meer structuur in de vegetatie zorgt. Ze creëren geleidelijke overgangen van bossen en bosjes naar struiken en struwelen en naar graslanden. Het zijn herkauwers die gras, kruiden, knoppen, blaadjes, twijgen en bast eten. Ze schillen meer bomen en struiken dan alle andere planteneters, waardoor ze meer openheid in een volwassen bos creëren.

Het wisentproject
Het wisentproject begon in april 2016 met de komst van drie wisenten. Het wisentgebied op de Veluwe is het grootste leefgebied van wisenten in Nederland. Naast wisenten leven er in het gebied ook andere wilde dieren zoals het edelhert en het wilde zwijn.

Excursies
Stichting Wisent op de Veluwe organiseert excursies onder begeleiding van een ervaren gids. "Een excursie is een echte wildbelevenis. Deze imposante dieren zijn alleen te bezoeken met begeleide excursies. Het is een safari op de Veluwe door uitzonderlijk mooie natuur. Tijdens deze excursies gaat de groep met een gids op zoek naar de kudde. Vrijwel zeker zie je ook ander wild," aldus voorzitter Jan Wolleswinkel.

Leefgebied
Staatsbosbeheer is verantwoordelijk voor dit 400 hectare grote gebied dat afgesloten is voor het publiek. Het is één van de oudste gebieden van Staatsbosbeheer. Er is bos, heidevelden en een echte zandverstuiving, de grootste van West-Europa. Een deel van dit gebied is het leefgebied van de wisenten.
Robuuste Veluwe
De wisenten helpen de Veluwe gevarieerder en robuuster te maken door meer ruimte te geven aan de natuur en haar natuurlijke processen. De wisent is een grote grazer die door zijn specifieke eetgedrag voor meer structuur in de vegetatie zorgt. Ze creëren geleidelijke overgangen van bossen en bosjes naar struiken en struwelen en naar graslanden. Het zijn herkauwers die gras, kruiden, knoppen, blaadjes, twijgen en bast eten. Ze schillen meer bomen en struiken dan alle andere planteneters, waardoor ze meer openheid in een volwassen bos creëren.

Het wisentproject
Het wisentproject begon in april 2016 met de komst van drie wisenten. Het wisentgebied op de Veluwe is het grootste leefgebied van wisenten in Nederland. Naast wisenten leven er in het gebied ook andere wilde dieren zoals het edelhert en het wilde zwijn.

Excursies
Stichting Wisent op de Veluwe organiseert excursies onder begeleiding van een ervaren gids. "Een excursie is een echte wildbelevenis. Deze imposante dieren zijn alleen te bezoeken met begeleide excursies. Het is een safari op de Veluwe door uitzonderlijk mooie natuur. Tijdens deze excursies gaat de groep met een gids op zoek naar de kudde. Vrijwel zeker zie je ook ander wild," aldus voorzitter Jan Wolleswinkel.

Leefgebied
Staatsbosbeheer is verantwoordelijk voor dit 400 hectare grote gebied dat afgesloten is voor het publiek. Het is één van de oudste gebieden van Staatsbosbeheer. Er is bos, heidevelden en een echte zandverstuiving, de grootste van West-Europa. Een deel van dit gebied is het leefgebied van de wisenten.
Robuuste Veluwe
De wisenten helpen de Veluwe gevarieerder en robuuster te maken door meer ruimte te geven aan de natuur en haar natuurlijke processen. De wisent is een grote grazer die door zijn specifieke eetgedrag voor meer structuur in de vegetatie zorgt. Ze creëren geleidelijke overgangen van bossen en bosjes naar struiken en struwelen en naar graslanden. Het zijn herkauwers die gras, kruiden, knoppen, blaadjes, twijgen en bast eten. Ze schillen meer bomen en struiken dan alle andere planteneters, waardoor ze meer openheid in een volwassen bos creëren.

Het wisentproject
Het wisentproject begon in april 2016 met de komst van drie wisenten. Het wisentgebied op de Veluwe is het grootste leefgebied van wisenten in Nederland. Naast wisenten leven er in het gebied ook andere wilde dieren zoals het edelhert en het wilde zwijn.

Symptomen van blauwtong zijn slechter eten, waardoor ze vermageren en moeite hebben met lopen. Dierenarts en kuddebeheerders helpen de dieren waar mogelijk en houden de gezondheid van de dieren nauwlettend in de gaten.

Blauwtong is een virusziekte, een behandeling is niet mogelijk. Omdat er nog weinig ervaring met blauwtong bij wisenten is, wordt intensief contact gehouden met wisentbeheerders in binnen- en buitenland om ervaring en kennis uit te wisselen.

We hopen dat de dieren er goed doorheen komen en snel weer opknappen.

Ondanks behandeling door een dierenarts is een van de dieren helaas aan de gevolgen van blauwtong overleden.

Op 10 juni 2023 begaven we ons met een heerlijk broodje, verfrissend sapje en gezonde koek de natuur in voor een prachtige wandeling en een smakelijk ontbijt. Als extra blijk van waardering ontvingen onze vrijwilligers een inslagloep, waarmee ze tijdens onze excursies bijvoorbeeld plantjes van heel dichtbij en haarscherp kunnen bewonderen.

Onze dank gaat ook uit naar onze partners, ARK Rewilding Nederland en Staatsbosbeheer Veluwe. Samen maken we dit mogelijk!

Wil jij ook kennismaken met onze enthousiaste vrijwilligers? Boek dan nu een onvergetelijke excursie via www.wisentopdeveluwe.nl/reserveren en ga op zoek naar de majestueuze kudde wisenten op de Veluwe. Het wordt een werkelijk unieke ervaring die je niet mag missen!

Op 10 juni 2023 begaven we ons met een heerlijk broodje, verfrissend sapje en gezonde koek de natuur in voor een prachtige wandeling en een smakelijk ontbijt. Als extra blijk van waardering ontvingen onze vrijwilligers een inslagloep, waarmee ze tijdens onze excursies bijvoorbeeld plantjes van heel dichtbij en haarscherp kunnen bewonderen.

Onze dank gaat ook uit naar onze gewaardeerde partners, ARK Rewilding Nederland en Staatsbosbeheer Veluwe. Samen maken we dit mogelijk!

Wil jij ook kennismaken met onze enthousiaste vrijwilligers? Boek dan nu een onvergetelijke excursie via www.wisentopdeveluwe.nl/reserveren en ga op zoek naar de majestueuze kudde wisenten op de Veluwe. Het wordt een werkelijk unieke ervaring die je niet mag missen!

Kom en maak deel uit van onze begeleide excursies, begeleid door ervaren gidsen. Geniet van de prachtige natuur terwijl je op zoek gaat naar de wisentkudde en wie weet krijg je het stiertje zelfs te zien! Meld je nu aan via www.wisentopdeveluwe.nl/reserveren om je plekje te verzekeren.

foto: Dirk Goudkuil

Het dier stapte vol zelfvertrouwen uit de trailer. Vervolgens maakte hij een verkennend rondje door zijn nieuwe leefgebied, en keerde terug om zijn positie als nieuwe stier in de kudde in te nemen, door dwars door de kudde te lopen en direct op de volwassen koeien af te stappen. De sociale orde was daarmee in een half uur tijd bekrachtigd.

De nieuwe stier kan de komende jaren opnieuw bijdragen aan nageslacht van de wisentkudde op de Veluwe. Daarmee leveren de dieren een waardevolle aanvulling op de verscheidenheid aan grazers die de Veluwe bevolken.

Het aantal nakomelingen van de grootste en oudste stier in de wisentkudde heeft helaas tot de situatie geleid dat  deze stier geschoten moest worden.  door de kuddebeheerder.  Dit was noodzakelijk om te voorkomen dat hij zijn eigen dochters zou bevruchten.

ARK heeft uitgebreid onderzocht waar de oudere stier herplaatst zou kunnen worden, maar vanwege zijn staat van dienst leeft in de verschillende Nederlandse kuddes al (vrouwelijk) nageslacht. Ook was sterilisatie in de huidige kudde geen optie omdat het om een fysiek sterk dier gaat dat samen met een nieuwe stier in de kudde mogelijk voor gevaarlijk en onvoorspelbaar gedrag binnen de kudde zou kunnen zorgen.

De Europese wetgeving maakt dat het slechts in heel bijzondere situaties mogelijk is dat  een dode wisent (die onder nieuwe wetgeving als gehouden vee wordt aangemerkt) in het gebied mag achterblijven. Voor de natuur zou dat bijzonder waardevol zijn: de dood is een bron van leven voor heel veel gespecialiseerde soorten, iets waar ARK al jarenlang het belang van laat zien via haar project Dood doet leven. Het bleek niet mogelijk om het dier als onderdeel van de natuurlijke kringloop van het leven in het gebied te laten. 

Foto's: Yvonne Verhoef-Witz

Leefgebied
Staatsbosbeheer is verantwoordelijk voor dit 400 hectare grote gebied dat afgesloten is voor het publiek. Het is één van de oudste gebieden van Staatsbosbeheer. Er is bos, heidevelden en een echte zandverstuiving, deze is de grootste van West-Europa. Een deel van dit gebied is het leefgebied van de wisenten.

Robuuste Veluwe
De wisenten helpen de Veluwe gevarieerder en robuuster te maken, door meer ruimte te geven aan de natuur en haar natuurlijke processen. De wisent is een grote grazer die door zijn specifieke eetgedrag voor meer structuur in de vegetatie kan zorgen. Ze zorgen voor geleidelijke overgangen van bossen en bosjes naar struiken en struwelen en naar graslanden. Het zijn herkauwers die gras, kruiden, knoppen, blaadjes, twijgen en bast eten. Ze schillen meer bomen en struiken dan alle andere planteneters. Hierdoor maken ze meer openheid in een volwassen bos.

Het wisentproject
Het wisentproject startte in april 2016 met de komst van drie wisenten. Het wisentgebied op de Veluwe is het grootste leefgebied van wisenten in Nederland. Naast wisenten, leven er in het gebied ook andere wilde dieren zoals het edelhert en het wilde zwijn.

De wisentkudde op de Veluwe is uitgebreid met een stierkalf. Een prachtige uitbreiding waar partners Stichting Wisent op de Veluwe, ARK Natuurontwikkeling en Staatsbosbeheer trots op zijn. Het is bijzonder omdat de wisent nog steeds een bedreigde diersoort is.

Judith Slagt van ARK Natuurontwikkeling: ‘Het blijft oprecht bijzonder om nieuw leven te verwelkomen in de kudde. Zeker omdat de wisenten wereldwijd worden bedreigd met uitsterven. Wij monitoren de kudde intensief samen met FREE Nature en vrijwilligers van Stichting Wisent op de Veluwe. Het kalfje ziet er kerngezond uit en dartelt energiek rond in de kudde’. De kudde bestaat verder uit een grote stier, die de vader van het jonge kalfje is, twee volwassen koeien en twee koetjes die vorige jaar zijn geboren.

Excursies
Stichting Wisent op de Veluwe organiseert excursies onder begeleiding van een ervaren gids. ‘Een excursie is een echte wildbelevenis. Deze imposante dieren zijn alleen te bezoeken met begeleide excursies. Het is een safari op de Veluwe door uitzonderlijk mooie natuur. Tijdens deze excursies gaat de groep met een gids op zoek naar de kudde. Vrijwel zeker zie je ook ander wild’.  Aldus voorzitter van Wisent op de Veluwe Jan Wolleswinkel.     

Leefgebied
Staatsbosbeheer is verantwoordelijk voor dit 400 hectare grote gebied dat afgesloten is voor het publiek. Het is één van de oudste gebieden van Staatsbosbeheer. Er is bos, heidevelden en een echte zandverstuiving, deze is de grootste van West-Europa. Een deel van dit gebied is het leefgebied van de wisenten.

Robuuste Veluwe
De wisenten helpen de Veluwe gevarieerder en robuuster te maken, door meer ruimte te geven aan de natuur en haar natuurlijke processen. De wisent is een grote grazer die door zijn specifieke eetgedrag voor meer structuur in de vegetatie kan zorgen. Ze zorgen voor geleidelijke overgangen van bossen en bosjes naar struiken en struwelen en naar graslanden. Het zijn herkauwers die gras, kruiden, knoppen, blaadjes, twijgen en bast eten. Ze schillen meer bomen en struiken dan alle andere planteneters. Hierdoor maken ze meer openheid in een volwassen bos.

Het wisentproject
Het wisentproject startte in april 2016 met de komst van drie wisenten. Het wisentgebied op de Veluwe is het grootste leefgebied van wisenten in Nederland. Naast wisenten, leven er in het gebied ook andere wilde dieren zoals het edelhert en het wilde zwijn.
 

De wisentkudde op de Veluwe is uitgebreid met een stierkalf. Een prachtige uitbreiding waar partners Stichting Wisent op de Veluwe, ARK Natuurontwikkeling en Staatsbosbeheer trots op zijn. Het is bijzonder omdat de wisent nog steeds een bedreigde diersoort is.

Judith Slagt van ARK Natuurontwikkeling: ‘Het blijft oprecht bijzonder om nieuw leven te verwelkomen in de kudde. Zeker omdat de wisenten wereldwijd worden bedreigd met uitsterven. Wij monitoren de kudde intensief samen met FREE Nature en vrijwilligers van Stichting Wisent op de Veluwe. Het kalfje ziet er kerngezond uit en dartelt energiek rond in de kudde’. De kudde bestaat verder uit een grote stier, die de vader van het jonge kalfje is, twee volwassen koeien en twee koetjes die vorige jaar zijn geboren.

Excursies
Stichting Wisent op de Veluwe organiseert excursies onder begeleiding van een ervaren gids. ‘Een excursie is een echte wildbelevenis. Deze imposante dieren zijn alleen te bezoeken met begeleide excursies. Het is een safari op de Veluwe door uitzonderlijk mooie natuur. Tijdens deze excursies gaat de groep met een gids op zoek naar de kudde. Vrijwel zeker zie je ook ander wild’.  Aldus voorzitter van Wisent op de Veluwe Jan Wolleswinkel.     

Leefgebied
Staatsbosbeheer is verantwoordelijk voor dit 400 hectare grote gebied dat afgesloten is voor het publiek. Het is één van de oudste gebieden van Staatsbosbeheer. Er is bos, heidevelden en een echte zandverstuiving, deze is de grootste van West-Europa. Een deel van dit gebied is het leefgebied van de wisenten.

Robuuste Veluwe
De wisenten helpen de Veluwe gevarieerder en robuuster te maken, door meer ruimte te geven aan de natuur en haar natuurlijke processen. De wisent is een grote grazer die door zijn specifieke eetgedrag voor meer structuur in de vegetatie kan zorgen. Ze zorgen voor geleidelijke overgangen van bossen en bosjes naar struiken en struwelen en naar graslanden. Het zijn herkauwers die gras, kruiden, knoppen, blaadjes, twijgen en bast eten. Ze schillen meer bomen en struiken dan alle andere planteneters. Hierdoor maken ze meer openheid in een volwassen bos.

Het wisentproject
Het wisentproject startte in april 2016 met de komst van drie wisenten. Het wisentgebied op de Veluwe is het grootste leefgebied van wisenten in Nederland. Naast wisenten, leven er in het gebied ook andere wilde dieren zoals het edelhert en het wilde zwijn.
 

Bekijk hier onze nieuwste impressie!

Jubileum
In 2011, toen Rewilding Europe werd opgericht, was rewilding nog een onbekend concept in Europa. Nu, precies 10 jaar later, is het aantal initiatieven voor grootschalig natuurherstel en ruimte voor wilde natuur door heel Europa groter dan ooit. Zo ook in Nederland.

In totaal ontvangen vijf nieuwe gebieden het certificaat van het alsmaar groeiende European Rewilding Network (ERN): de Maashorst (Noord-Brabant), Wisent op de Veluwe (Gelderland), RivierPark Maasvallei (Nederlands en Belgisch Limburg), Grenspark Kempen~Broek (Belgisch en Nederlands Limburg en Noord-Brabant) en Slikken van de Heen (Zeeland).

Daarmee telt Nederland nu in totaal negen leden van het European Rewilding Network. Het European Rewilding Network is opgericht door Rewilding Europe met als doel om de samenwerking tussen allerlei rewilding initiatieven in Europa te bevorderen.

Vijf unieke gebieden
De vijf rewilding-initiatieven werden op verschillende momenten lid van het ERN, met als meest recente aanwinst de Maashorst bij Uden. Al deze gebieden profiteren van de uitwisseling van ervaringen en expertise met bijna 70 andere initiatieven in 27 Europese landen.

In het Grenspark Maasvallei werd een unieke rivierverbreding uitgevoerd om een meer natuurlijke rivierdynamiek mogelijk te maken in dit grensoverschrijdend riviersysteem met België, terwijl in Kempen~Broek het grondwaterpeil, beken en moerassen werden hersteld. Dankzij natuurlijke begrazing door grote herbivoren zoals wisent, Galloway- en Tauros runderen, Konikpaarden, Exmoor-pony's, is de biodiversiteit in deze gebieden enorm toegenomen.

In elk van deze gebieden is er een sterke band met lokale bevolking en direct belanghebbenden, die mee profiteren van deze wildere natuur door middel van natuurgericht toerisme en allerlei andere activiteiten. Ook leidt het tot een nieuwe identiteit van de betreffende regio’s en ook trots bij de lokale bewoners.

Rewilding Europe overhandigt de certificaten tijdens een bezoek van het internationale team, dat deze week in Nederland is in het kader van het 10-jarig bestaan. "Het kunnen overhandigen van deze certificaten op één dag is een speciaal moment voor Rewilding Europe en voor rewilding in Nederland", zegt Mei Elderazdi, ERN-coördinator van Rewilding Europe. "Door hun harde werk en inzet tonen deze initiatieven aan dat rewilding werkt voor de natuur en voor mensen, en dat door samen te werken de positieve effecten kunnen worden versterkt."

Kansen en behoeften in het verschiet
ARK Natuurontwikkeling (tevens een van de initiatiefnemers van Rewilding Europe, samen met WWF Nederland, Wild Wonders of Europe en Conservation Capital) heeft sinds haar oprichting in 1989 een belangrijke rol gespeeld in de pioniersfase van natuurontwikkeling in Nederland.

Naast nieuwe visies en projecten langs de Nederlandse rivieren en beken, hogere zandgronden, en de terugkeer van diersoorten, heeft ARK heeft onder meer, samen met partnerorganisaties, het initiatief genomen tot de herintroductie van de wisent in Nederland in het kustduinreservaat Kraansvlak (2007). Sindsdien zijn er ook wisenten geïntroduceerd in de Maashorst, op de Veluwe en in de Slikken van de Heen. Succesvolle projecten waar al meerdere kalfjes geboren zijn. Zo ook op de Veluwe zijn dit jaar twee koekalfjes geboren.

Dit heeft geleid tot vele nieuwe andere initiatieven in het hele land; met name langs de Nederlandse rivieren, maar ook in moerassen, veengebieden, kustgebieden en meer droge ecosystemen.

“Er is echter nog veel te doen om ervoor te zorgen dat rewilding een mainstream benadering wordt voor natuur in Nederland'', zegt Jos Rademakers, directeur van ARK Natuurontwikkeling.
“Ons land wordt geconfronteerd met grote uitdagingen op het gebied van landgebruik en de gevolgen van klimaatverandering. Daarbij wordt de potentie van natuurontwikkeling als oplossing over het hoofd gezien. Er zit een enorme potentie in het herstellen van functionerende ecosystemen door middel van rewilding en we zien veel kansen en nieuwe partnerschappen om dit te bereiken: Rewilding the Netherlands!"

Meer informatie
Een uitgebreid overzicht van rewilding in Nederland, en hoe Nederlandse lessen en ervaringen werden gebruikt in andere initiatieven in Europa, werd in 2018 gepubliceerd in een wetenschappelijke tijdschrift (Engelstalig). Verder bijgesloten meer informatie over ‘Nederland : rewilding pionier en rolmodel’

Over Rewilding Europe: samenwerken aan een wilder Europa
Een historische kans doet zich voor om wilde natuur in Europa meer ruimte te geven. Terwijl marginale landbouwgebieden worden verlaten en jonge mensen wegtrekken van het platteland, zoeken stedelingen juist naar rust en ruimte en keren iconische diersoorten terug. Rewilding Europe benut deze ontwikkelingen om een nieuw toekomstperspectief te bieden voor wilde natuur in Europa.
Sinds 2011 werkt Rewilding Europe aan een netwerk van spectaculaire natuurlandschappen verspreid over Europa. Ze dienen als voorbeeld voor een nieuwe natuurvisie in Europa, waarbij natuur zoveel mogelijk op eigen benen staat. Door weer ruimte te geven aan natuurlijke processen en de terugkeer van wilde diersoorten, door ontwikkeling van innovatieve verdienmodellen, het ondersteunen van lokale ondernemers en verankering in het Europees natuur- beleid werken we aan een duurzaam resultaat.
Rewilding Europe werkt momenteel in 8 grote, deels grensoverschrijdende natuurontwikkelingsgebieden in 10 verschillende landen: Portugal, Italië, Kroatië, Roemenië, Oekraïne, Moldavië, Bulgarije, Duitsland, Polen en Zweden. Nieuwe projecten zijn in ontwikkeling in Spanje, Schotland en Frankrijk.
Het werk van Rewilding Europe wordt mede mogelijk gemaakt door onder meer de Nationale Postcode Loterij, Wereld Natuur Fonds, Adessium Foundation, Arcadia Fund, Europese Commis- sie en particuliere schenkers.

Contactpersoon:
Laurien Holtjer – Hoofd Communicatie
• laurien.holtjer@rewildingeurope.com
• 06-20589213

Door de korte looptijd en de beperkte grootte van de kudde hebben de dieren nog maar een bescheiden impuls kunnen geven aan de wildernisbeleving op de Veluwe. Ook kan de invloed van de dieren op het landschap nog verder toenemen als de kudde in aantal groeit. De kudde op de Veluwe draagt nu al bij aan het herstel van de wisent als diersoort door geboorte en (internationale) uitwisseling van dieren. Daarnaast hebben de wisenten ook al de eerste positieve effecten op het Veluwse landschap laten zien, door onder meer hun voedselvoorkeur, het snoeien van bomen en maken van zandbaden.

              Foto: Jan Ritzer

Veluwekudde helpt uitsterven wisent voorkomen
De kudde is in vijf jaar gegroeid van vier naar zes dieren. De belangrijkste reden dat het aantal dieren momenteel nog beperkt is, is omdat er tot nu toe alleen mannelijke kalfjes zijn geboren en die moeten na een paar jaar het gebied verlaten om inteelt te voorkomen. Hoewel de kudde tot nu toe bescheiden is, zijn deze dieren toch van belang voor de soort. De wisent, ook bekend als Europese bizon, is met minder dan 7000 dieren wereldwijd nog steeds een bedreigde diersoort en staat op de Rode Lijst. In Nederland leven ongeveer 70 wisenten. Door samen te werken met andere wisentgebieden in binnen- en buitenland wordt bijgedragen aan het behoud van deze zeldzame diersoort.

Aanpak van Amerikaanse vogelkers
Het leefgebied van de wisenten op de Veluwe is circa 380 hectare groot en bestaat uit heide, bos en zandvlaktes. Er zijn de afgelopen vijf jaar onderzoeken uitgevoerd naar het gedrag van de wisenten en de impact op hun omgeving. Zo wordt bijgehouden welke plantensoorten er in het gebied voorkomen en of dat veranderd is sinds de komst van de wisenten. Al snel bleek dat de dieren graag Amerikaanse vogelkers eten. Wisenten eten anders dan de aanwezige edelherten wél veel Amerikaanse vogelkers, waardoor andere plantensoorten weer de kans krijgen te groeien en deze snelgroeiende exoot in toom wordt gehouden. De poep van wisenten blijkt bovendien een bron van insectenleven en de dieren maken waardevolle zandkuilen in het gebied.

Vooruitblik
Bij de wisenten op de Veluwe zijn zo’n dertig enthousiaste vrijwilligers betrokken, die excursies begeleiden en het terrein en de dieren monitoren. Hoewel de excursies nog niet stormlopen, is er groeiende interesse en draagvlak van publiek, omwonenden en stakeholders voor dit project. Uit de evaluatie volgt het advies om in ieder geval nog vier jaar te verlengen. Dat geeft tijd om aan meer bekendheid, een grote groep dieren en meer onderzoek te werken.

Vrijwilligers Wisent op de Veluwe, foto Henny Blokhuis

Lees hier de volledige evaluatie 

Tot 28 februari werden geen bijzonderheden gemeld tijdens de dagelijkse controles. De stier at goed en was aanwezig bij de andere wisenten. Omdat het dier gezond leek te zijn en het transport naar Lelystad onder begeleiding van een dierenarts probleemloos verliep, is het overlijden erg onverwachts. De overige wisenten zijn in goede conditie en lijken het goed met elkaar te kunnen vinden. Net als de afgelopen weken worden de dieren dagelijks gemonitord. Een ervaren dierenarts onderzoekt de gezondheid van de dieren en houdt de dieren de komende maand in de gaten. Hierna worden de wisenten vervoerd naar hun nieuwe leefgebied in het noorden van Denemarken.

Om inzicht te krijgen in de doodsoorzaak van de wisentstier wordt sectie verricht. Dit onderzoek is niet alleen van belang voor wisentprojecten in Nederland, ook buitenlandse projecten - waaronder het Deense wisentproject - kunnen hiervan leren. ARK Natuurontwikkeling zal de resultaten met hen delen. Vooral voor nieuw startende projecten met wisenten in binnen- en buitenland is dit zeer waardevol. De wisent is nog altijd een bedreigde diersoort en heeft alle hulp nodig om in aantal toe te nemen en zich meer te verspreiden over Europa

Door de aanwas van jonge dieren groeien de wisentkuddes in Nederland jaarlijks. Uitwisseling van dieren met andere en nieuwe natuurgebieden in Europa, helpen bij het voortbestaan van deze soort. Vanuit het Brabantse natuurgebied de Maashorst vertrekken drie dieren naar Denemarken, vanuit Lelystad vijf en vanaf de Veluwe één wisent. Per locatie worden de dieren opgehaald. De wisenten worden zo goed als mogelijk voorbereid op hun reis. De dieren worden eerst een maand lang samen in een afgezonderde wei in Natuurpark Lelystad geplaatst, zodat ze elkaar kunnen leren kennen. Een ervaren dierenarts onderzoekt de gezondheid van de dieren en houdt de dieren een maand lang in de gaten om eventuele onderliggende ziektes te voorkomen. Hierna worden de dieren vervoerd naar hun nieuwe leefgebied.

Lille Vildmose
Het gebied waar de wisenten heen gaan, ligt in het Noorden van Denemarken en heet Lille Vildmose, wat ‘klein wild veen’ betekent. Dit gebied bestaat uit hoogveen, grasland en bos.
De wisenten krijgen een gebied van 4000 hectare tot hun beschikking. Naast de wisenten leven er ook elanden, edelherten, wilde zwijnen en vele zeldzame vogelsoorten zoals  steenarenden.

Minder bedreigd
De wisent, ook bekend als Europese bizon, is met minder dan 7000 dieren nog steeds een bedreigde soort en staat op de Rode Lijst in Europa. In Nederland leven ongeveer 70 wisenten. Door nationaal en internationaal samen te werken wordt het genetisch beheer geborgd en blijft de wisentpopulatie gezond. Het is daarom belangrijk dat niet alleen het aantal wisenten groeit, maar ook hun leefgebieden. Door omvangrijke samenwerkingsprojecten zijn de grazers de afgelopen jaren op diverse plekken in Europa uitgezet. Dat heeft de wisent weer een nieuwe kans gegeven en sinds eind 2020 is de status van de soort veranderd van kwetsbaar naar minder bedreigd.

Sleutelrol in de natuur
De wisent speelt een belangrijke sleutelrol in de natuur en zorgt voor een afwisselend landschap met meer biodiversiteit. Iedere grote grazer heeft namelijk een ander maagdarmstelsel en eet daardoor net even anders. De wisent houdt onder meer het landschap open door snelgroeiende grassen te grazen en snoeit en schilt meer dan andere grazers. Ook kiest hij andere soorten dan bijvoorbeeld paard of rund. De verschillende manieren van eten profiteren weer verschillende vogel- en insectensoorten van.

Trots
Het transport van de wisenten maakt deel uit van een internationale samenwerking. De Aage V. Jensen Nature Foundation is de Deense partner. Deze stichting houdt zich bezig met natuurbeschermingsprojecten in heel Denemarken en is eigenaar van het nieuwe leefgebied van de wisenten. In Nederland werken FREE Nature, Rewilding Europe, Team de Maashorst ARK Natuurontwikkeling, Staatsbosbeheer en Het Flevo-landschap samen aan dit project. Deze partners zijn trots dat wij als Nederland kunnen bijdragen aan het voortbestaan van Europa’s grootste landzoogdier.

Tekening: Jeroen Helmer meer tekeningen gratis te downloaden via https://www.webwinkel.ark.eu/producten/tekeningen 

De komende periode organiseren we geen excursies naar het wisentengebied.

#staysafe #erkomteentijdnacorona #staytuned

Door het Coronavirus waren de excursies naar het wisentengebied uitgesteld. Nu de RIVM richtlijnen versoepeld zijn, kunnen de excursies weer van start gaan. Excursiebegeleider Jan Ritzer: ‘Uiteraard houden we ons aan de richtlijnen van het RIVM en gaan we met iets kleinere groepen het veld in, op zoek naar de wisenten (bison bonasus). Het is nooit zeker of we de kudde vinden, dat maakt het extra spannend. Zeker nu de grote stier bij de kudde is gevoegd. Bij de meeste excursies is het tot nu toe wel gelukt en iedere excursie is sowieso een BISONdere beleving, want de deelnemers leren veel over de wisent en de leefomgeving. 

De excursies zijn een beleving
Het startpunt is bij de Berkenhorst in Kootwijk. Met een fiets van vakantiepark de Berkenhorst fietst de deelnemer naar het leefgebied. Daarna start een stevige wandeling van ongeveer 2,5 uur door dit schitterende natuurgebied op zoek naar de wisenten. Tijdens de excursie is de kans groot dat er ook ander wild gezien wordt zoals de veel voorkomende wilde zwijnen en edelherten. De deelnemers wordt geadviseerd om zelf iets te eten en te drinken mee te nemen. De excursies zijn via de website te reserveren: www.wisentopdeveluwe.nl.

Partners van Stichting Wisent op de Veluwe
Stichting Wisent op de Veluwe heeft partners, dit zijn Staatsbosbeheer en ARK natuurontwikkeling. De stichting is verantwoordelijk voor het realiseren van de komst van de wisenten, de communicatie en de begeleide excursies. ARK Natuurontwikkeling is kuddebeheerder en Staatsbosbeheer stelt het terrein bij Radio Kootwijk beschikbaar. Kijk voor meer informatie op www.wisentopdeveluwe.nl.

Foto: Yvonne Verhoef
 

Ga je ook mee op safari op de Veluwe? Op zoek naar de Veluwse kudde en misschien wel onze nieuwe aanwinst bewonderen? De stoere grote stier is al helemaal gewend op de Veluwe.

Er is plaats voor maximaal acht personen per excursie. We werken conform richtlijnen van #RIVM

Boek nu jouw tickets via het tabje 'reserveren'

Partners: Staatsbosbeheer Veluwe Ark Natuurontwikkeling

foto: Dirk Goudkuil

De Veluwe is een ‘krachtpatser’ rijker. De wisent is een beschermde diersoort en een verrijking voor de natuur. Stichting Wisent op de Veluwe draagt in samenwerking met Staatsbosbeheer en ARK Natuurontwikkeling bij aan de instandhouding van deze bedreigde Europese bizon.

In 2016 arriveerden de eerste wisenten op de Veluwe. Ter aanvulling van de kudde is gisteren een nieuwe stier gearriveerd. De nieuwe zevenjarige stier is groot, gezond en vooral imposant. Een wisentstier kan wel tot twee meter groot worden en 1.000 kilo zwaar. De nieuwe bewoner heeft een rustig en stabiel karakter.

Vers bloed
De stier komt uit het Brabantse natuurgebied de Maashorst. Nu wordt de omgeving rond Kootwijk dus zijn nieuwe thuisplaats. In dit gebied lopen twee wisentkoeien die door de nieuwe stier kunnen worden gedekt. Beide koeien hebben vorig jaar een kalfje gehad en zijn dit jaar opnieuw vruchtbaar.  Tot op heden zijn in dit gebied alleen stiertjes geboren. De projectpartners hopen dat de nieuwe stier in de nabije toekomst voor veel kalfjes gaat zorgen.

Positieve impuls
Het wisentproject op de Veluwe helpt niet alleen om de wisent uit de gevarenzone te krijgen, maar is ook goed voor de natuur. “De wisent neemt onder meer zandbaden, rolt, schuurt en ‘schilt’ de bast van bomen. Ze maken het bos op die manier open en zorgen tegelijk voor het ontstaan van een nieuwe manier van leven voor andere beesten en insecten. Ook houden ze de Amerikaanse vogelkers goed onder de duim”, volgens Staatsbosbeheer. ARK Natuurontwikkeling,  eigenaar van de dieren,  is blij met vers, nieuw bloed in de kudde: “Deze stier beperkt de kansen op inteelt en zorgt er voor dat een gezonde kudde op de Veluwe kan worden opgebouwd”.  Ook stichting Wisent op de Veluwe is erg blij met de komst van dit stoere en indrukwekkende dier: “De excursies zijn even uitgesteld in verband met de berichtgevingen rond het Coronavirus. Echter de kudde krijgt met de komst van de stier een positieve impuls. Wij willen graag, zodra het weer kan, via onze excursies de mensen kennis laten maken met deze prachtige aanwinst in zijn eigen natuurlijke leefomgeving”. De stier loopt samen met de huidige kudde eerst korte tijd in het speciale wengebied rond. Daarna beschikt de kudde over een ruim leefgebied van 400 hectare. 

Stichting Wisent op de Veluwe is verantwoordelijk voor het realiseren van de komst van de wisenten, de communicatie en de begeleide excursies. ARK Natuurontwikkeling is kuddebeheerder en verantwoordelijk voor het welzijn van de wisenten op de Veluwe. Staatsbosbeheer stelt het terrein bij Radio Kootwijk beschikbaar voor de wisenten. Zij zijn verantwoordelijk voor het terreinbeheer en monitoring van de natuur. Door de krachten van deze partners te bundelen, is het maken van een goed leefklimaat voor de wisenten mogelijk